حسن حسن زاده آملى
246
نصوص الحكم بر فصوص الحكم (فارسى)
جانب چپ . سپس كم كم به يكديگر نزديك مى شوند كه آن عصب نابت از جانب يسار تيامن پيدا مىكند ، و آن عصب نابت از جانب يمين تياسر مى يابد ، تا با يكديگر بر هيأت تقاطع صليبى تلاقى مى كنند ، و تجويف هر دو در اين محل تلاقى يكى مىشود . سپس هر يك از آن دو منعطف مىشود يعنى بر مى گردد كه رسته از راست به حدقه راست مى رسد ، و رسته از چپ به حدقه چپ . و دهن هر يك از آن دو عصب متسع مىشود تا بر رطوبتى كه زجاجيه گويند شامل گردد . و بعبارت ديگر دهن هر يك از آن زوج عصب فراخ و باز مى گردد و مايع زجاجيه را كه يكى از رطوبات سه گانه چشم است فرا مى گيرد . آن تجويف ملتقى ، يعنى تجويف محل تلاقى دو عصب مجوف ، محل قوه باصره است . و اين محل تلاقى را مجمع النور و متلقى العصبتين گويند و اوست كه مدرك صورت و اشباح اجسام است كه در رطوبت منطبع مى شوند . پس اشباح مبصرات از رطوبت متأدى به تجويف مذكور مى گردد و از آنجا به حس مشترك . و آن قوه ابصار كه نام برديم روح مصبوب در آن زوج عصب مجوف است . و چون ملتقاى دو عصب يكى است ، شبح مبصر كه در هر دو چشم منطبع مىشود يكى ديده مىشود زيرا كه مرئى در آن موضع مشترك يكى مىشود ، يعنى با اين كه ابصار با دو چشم است مرئى واحد است . و اين يكى از فوائد ثلاث تقاطع صليبى است كه شيخ رئيس در كليات قانون آورده است ( ص 114 ط 1 وزيرى سنگى ) . چشم را هفت طبقه است كه عبارتند از ملتحمه ، قرنيه ، عنبيه ، عنكبوتيه ، شبكيه ، مشيميه و صلبيه . حافظ گويد : اشك حرم نشين نهانخانه مرا زان سوى هفت پرده به بازار مى كشى در ديوان اين كمترين آمده است :